نقدی بر کاربرد کلمات لار، لاری، لارستان و لارستانی
زمان انتشار: 11 خرداد 1393 ساعت 03:54:13
تعداد بازدید: 5339
لار ....لاری ....لارستان......لارستانی کمی در وهله اول شاید غریب به نظر برسد . ولی این ها چهار مفهوم جدا از هم هستند که توجه و درک این تفاوت ها باعث روشن شدن بسیاری از نادانسته ها خواهد شد :
 
1- لار ...اسم شهری است معین و مشخص و معروف که سابقه تاریخی زیادی دارد . این نام در اسناد بسیاری که به قرون گذشته بر می گردد آمده است . ( لا اقل 900 سال قبل ) 
 
2- لاری ....نامی است که به مردمان و ( گویش ) رایج در این شهر و اطراف آن اطلاق می شود . 
 
3- لارستان ....این نام بر منطقه وسیعی اطلاق می شود که سابقا تحت حکم حکمرانان لاری بوده است .....این منطقه علاوه بر این تفکیک سلطه حکمرانی دارای ویژگی های مشترک فروانی است که در همه منطقه به چشم می خورد . زبان مشرک اهم این اشتراکات است . تاریخ مشترک نیز پایه اساسی دیگری از این مشترکات است.
 
دیگر مشترکات شامل فرهنگ غذایی؛ فرهنگ و سنن عامه؛ نحوه زندگی ؛ تدابیر معیشت در اقلیم خشک و کم باران .....و بسیاری چیز های دیگر می شود ... این اشتراکات انقدر قوی است که اتخاذ مذهب جدید هم باعث جدایی تاریخی منطقه از هم نشده است . کل این منطقه را همچنین لارستان تاریخی می توان نامید . هرچند تقسیمات کشوری که بعد از مشروطیت رواج یافته ؛ منطقه را در استان مختلف تقسیم کرده است . پاره ای در فارس ...پاره ای در هرمزگان ...پاره ای در بوشهر ...
 
4- لارستانی ...این نام زبانی است که برزبان رایج در کل منطقه لارستان تاریخی اطلاق می شود . این زبان لا اقل از قرن پنجم هجری یاد شده است . و شامل گویش ها و لهجه های گوناگونی است که ( لاری - که در بند دوم ذکر شد ) یکی از گویش های آن است.
 
 
...و اما چند نکته اخیر در نامگذاری ها رسمی به وقوع پیوسته که مباحث را با هم خلط می کند و بر ابهام می افزاید.
 
اول : شهری که همه می شناسیم از قدیم و در همه اسناد ( لار ) نامیده شده است . ...و لارستان به جایی بسیار وسیع تر از شهر ( لار ) اطلاق می شده .......اما از اوایل دهه هفتاد شمسی بنا بر هر علتی نام رسمی شهر لار به شهر ( لارستان ) تغییر یافت.
 
همین اکنون بر سردر همه ادارات در شهر نام لارستان آمده است ...مثلا فرودگاه بین المللی لارستان ....... همین نامگذاری جدید باعث شده است تا بین مفهوم ( لار ) به عنوان یک شهر ...و ( لارستان ) به عنوان یک منطقه تفکیک واضحی نباشد و باعث گردد تا بسیاری که در مباحث تاریخی اطلاع چندانی ندارند این دو را همطراز هم بدانند.
 
دوم : بار ها دیده شده است که لاری های گرامی برای اطلاق نام به زبان کل منطقه لارستان تاریخی از آن با نام زبان ( لاری ) یاد می کنند ...همانطور که فوقا نوشتم گویش مردم شهر لار ( لاری ) و زبان کل منطقه تاریخی لارستان ( لارستانی ) است . این که زبان لارستانی که زبان مشترک منطقه وسیع جغرافیایی که گاه آغاز و انجامش تا چند صد کیلومتر از هم فاصله دارد با نام گویش یک شهر آن (هرچند بزرگترین شهرش ) خوانده شود طبعا باعث خواهد شد تا عده ای خیال کنند که گویش انها که با گویش شهر لار تفاوت دارد چرا باید بر ان نام ( لاری ) گذاشته شود.
 
در پایان امید است که همه بر درک و در نظر گرفتن این تفاوت ها و عدم خلط مباحث اقدم نمایند تا باعث درک بیشتر و بهتر این زبان و همدلی و یگانگی و توسعه و تعالی منطقه گردد.
 
 عنایت الله نامور 
خرداد 93.
 
 

 

کد امنیتی:   
 [28 نظر]

سهراب طاهری بریزی
Iran, Islamic Republic of
15 تير 1394   ساعت: 03:07:14

دستت درد نکت عنایت عزیز، کاکا مگر خوت ولم توضیح واتش. یک نوشتی هم اسی ریشه و اساس زبومو لازمه.

 
ح-م ادامه آخر!
Iran, Islamic Republic of
18 تير 1393   ساعت: 13:39:40

و اما در پایان: چه عایدتان می شود؟ پیش از تغییر نام زبانتان از لارستانی به اچمی، بایستی همه تاریختان و گذشته تان و پدرانتان را انکار کنید. باید فراموش کنید که در تاریخ ، نامی همچون لارستان می درخشیده است. شما دارید به سبک کشورهای عربی، تنها با تغییر نامها، سعی در تاریخ سازی برای خود می کنید. دوره نمایندگی آقای حسنی چه بلاهائی که به سر لار نیاوردید... چه اتفاقاتی که رقم نزدید و تفرقه ها که نیفکندید. یادتان رفت که ما برادر بوده ایم. یادتان رفت که گراشیها حامی و بزرگ سربازان منطقه بوده اند. یادتان رفت که پیشتر پدرانتان لار را آباد می کردند تا نمادی برای همه منطقه باشد و خود گراش هم از این طریق رشد کند، اما شما .. با تشکر – ح-م-

 
ادامه 5
Iran, Islamic Republic of
18 تير 1393   ساعت: 13:38:54

فتح‌علی‌خان گراشی از سال ۱۲۷۸ هـق تا ۱۳۱۲ هـق به‌مدت ۳۴ سال حاکم بلامنازع لارستان، سبعه و بنادر بود که وسعت قلمرو او از مشرق به بلوک رودان و احمدی و نواحی جیرفت کرمان، از شمال به ناحیه سیرجان، کرمان و نواحی نیریز، از مغرب به خنج و علامرودشت و نواحی گله‌دار و بلوک مالکی و از جنوب به دریای فارس می‌رسیده است. در دوره حکومت فتح‌علی‌خان بر لارستان و سبعه، حکومت گراش ازسوی وی به پسرانش سپرده می‌شد. که باوجود قلعه گراش، که از مستحکم‌ترین قلاع منطقه به‌شمار می‌رفت، حکومت گراش مهم‌ترین پشتیبان وی در طول دوره‌ی زمامداریش به‌حساب می‌آمد. با دست‌یابی گراشی‌ها به بالاترین قدرت سیاسی منطقه یعنی حاکمیت بر لارستان، سبعه‌جات و بنادر حاشیه خلیج‌فارس، نه‌تنها لارستان به اوج شکوفائی و رشد خود و تحکیم قلمرو حکومتی خود رسید، بلکه گراش نیز از اواخر قرن سیزدهم تا ابتدای ظهور پهلوی اوّل درتمام ساختارهای اقتصادی، اجتماعی فرهنگی و سیاسی به پیشرفت‌های چشم‌گیری دست یافت. {اینجا دو مطلب مشهود است: یکی آنکه در طول تاریخ ، لاریها و گراشیها به تناوب حاکمیت داشته اند، لیکن همواره مرکز لار بوده و گراشی پیروز هم، حاکمیتش را به لار می آورده تا بتواند بر خلیج فارس حکومت کند و فردی مانند پسرش را حاکم گراش می کرده است. ثانیاً بزرگترین آبادیهای شهر لار که امروز همه ایران به آن می بالند، توسط گراشیها انجام می شده است}

 
س
2 بهمن 1393   ساعت: 00:29:33

آقا یا خانم محترم بایدد بگم که الکی ادای آدمای حق به جانب رو در نیار.محض اطلاعتون بگم که لارستان دارای یک حکومت مرکزی بوده وتمامی ایلالات تحت قلمرووش هم توسط این مرکز یعنی لار انجام می شده است وگراش هم جزء ایالات است و تحت حاکمیت لار بوده وهر ایالتی هم یک حاکم برای اداره ی امور داشته است.برو کتاب تاریخ مفصل لارستان رو بخون حالیت میشه که حاکم گراش توسط لار تعیین میشده و هیچ حاکم گراشی قلمرو خود را به لار وسعت نداده واین چرت وپرت ها را الکی سرهم نکن وشایعه نساز.مردم لار آنقدر غیرت دارند که تاریخ شهرشونو به دست امثالی مثل شماها نمی سپارند.

 
ادامه 4
Iran, Islamic Republic of
18 تير 1393   ساعت: 13:38:21

آنچه در تاریخچه گراش و لارستان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است شکل‌گیری یک دوره تاریخی درخشان حدوداً صدساله است که وی و احفاد وی در منطقه به حکومت پرداخته‌اند و از این دودمان(دهباشی علیرضا) یکی از مقتدرترین حکام لارستان و سبعه یعنی فتح‌علی‌خان گراشی که بعدها عنوان بیگلربیگی لارستان و بنادر را از ناصرالدین‌شاه قاجار می‌گیرد، به ظهور رسیده است. ازجمله آثار خیریه وی احداث دو کاروانسرای تجاری و میدان بزرگ شهر لار، تعمیر بازار قیصریه لار که به خرابه‌ای تبدیل شده بود، تعمیر بقعه شاه‌سیف‌الله قتال و شاه‌غیب قتالی و ساخت بقعه اسبق شیخ‌عبدالله انصاری در گراش، تعمیر سدها و احیاء فاریاب‌ها و قنات‌های منطقه و مساعدت‌های مالی وی به بازاریان و کسبه و کمک به فقرا و اطعام آنها و... می‌باشد. پس‌از او که حسین‌علی‌خان نصیرالملک به فرمان ناصرالدین‌شاه حاکم لار شد گراشی‌ها با وی از در مخالفت درآمدند و با حمایت طالب‌خان حاکم گراش و حاج‌اسدالله پسر دیگر کربلائی‌علیرضا دهباشی موجبات به حکومت رسیدن فتح‌علی‌خان گراشی را فراهم آوردند. که بدین ترتیب حاکم لار، فتح‌علی‌خان را به لار طلبیده و حکومت لارستان را به او واگذار کرده است.

 
ادامه 4
Iran, Islamic Republic of
18 تير 1393   ساعت: 13:18:41

بنا به روایت محمداعظم بنی‌عباسیان در تاریخ جهانگیریه به‌دنبال اختلاف و درگیری بین نصیرخان لاری و شیخ‌محمدخان بستکی، وی تصمیم گرفت «قلعه گراش را تسخیر نماید این قلعه بر یک تپه بسیار مرتفع به قریه گراش که از سه‌طرف آبادی‌ها را در آغوش گرفته در جلگه‌ای واقع شده، عمارات و برج و باروی مفصلی بالای کوه ساختمان شده که محل سکونت و انبار ذخایر و قورخانه و مهمات حکام لار مخصوصاً نصیرخان بوده است، و چندین فقره قشون دولت‌های وقت از گرفتن آن قلعه عاجز مانده بودند با هزار تفنگچی درسال۱۱۶۶هـق قلعه گراش را متصرف و نیروی محمدخان همان شب تمام اسلحه و مهمات متصرفی را به بستک حمل و قلعه را خراب کردند. {قلعه گراش محل انبار مهمات حاکمان لار بوده است}

 
ادامه 3
Iran, Islamic Republic of
18 تير 1393   ساعت: 13:17:05

تمام نیمه اول قرن دوازدهم را حاجی‌حسن‌خان حاکم گراش بود. حاکم لار با وی اظهار خویشی و ارادت می‌کرد و نسبت به وی و جانشین او حاج‌علی‌خان به نیکی رفتار می‌کرد اما در نیمه دوم قرن دوازدهم امیرحسین‌خان پس‌از مرگ پدرش حاج‌علی‌خان به حکومت گراش رسید. وی فردی «ذوالاقتدار بودی و با حاکم لار یاغ شدی و مالیات ندادی و باقی برادران را گرفته محبوس ساختی و بنای ظلم و تعدی گذاشتی» (اشکنانی، ۱۳۵۲هـق). {این مطلب نشان می دهد که حاکمان لار و گراش اغلب پدر و فرزند و یا برادر بودند}

 
ادامه 2
Iran, Islamic Republic of
18 تير 1393   ساعت: 13:13:59

اولین حاکم گراش شخصی به نام احمدخان بود که ازسوی نورمحمدخان فرمانروای لارستان که از جانب شاه‌اسماعیل صفوی منصب امیر دیوانی به وی تفویض شده بود در سال ۹۲۳ هجری به قدرت رسید «احمدخان از جانب پدر، حکمران جراش بود با توابع آن، و قلعه جراش نسلاً بعد نسل بر اولادان احمدخان باقی ماند» (ستاری، ۱۳۴۹هـق). در قرن یازدهم چهار نسل از پسران احمدخان به نام‌های طالب‌خان پسر احمدخان (۱۰۴۲-۱۰۱۰هـق)، محمدخان پسر طالب‌خان (۱۰۶۲-۱۰۴۲هـق)، حاج‌طاهرخان پسر محمدخان (۱۰۸۷-۱۰۶۲هـق) و حاجی‌حسن‌خان پسر طاهرخان (۱۱۵۴-۱۰۸۷هـق) به حکومت رسیدند. که در ابتدای این قرن شهر لار توسط علی ویردی‌بیک (الله‌وردی‌خان) غارت و ابراهیم‌خان حاکم لار اسیر گردید ولی پسر او میرزاتقی‌خان همراه با چند نفر به قلعه گراش نزد عمویش احمدخان حاکم گراش پناه برده و در امان ماند. {این مطلب گواهی است بر آنکه اولاً اهمیت لار بیشتر بوده و حاکم لار، حاکم گراش را تعیین می نموده؛ ثانیاً لاریها و گراشیها خویشاوندی تاریخی دارند و افرادی از لار به گراش مهاجرت نموده و یا بالعکس. ای عمو زاده ها امروز دنبال پیوستن به لامردید؟! چه کسانی شما را به این راه می کشانند؟؟؟ جز نا اهلان؟؟؟}

 
ادامه پاسخ
Iran, Islamic Republic of
18 تير 1393   ساعت: 13:06:30

در کتاب‌های دره‌التواریخ نوشته شیخ‌علی ستاری و هم‌چنین کتاب منتخب‌التواریخ نوشته حبیب‌ا... انصاری اشکنانی چگونگی شکل‌گیری و تلاش برای استحکامات قلعه گراش توسط فرهاد پسر سیامک آمده است. فرهاد در سده‌ی اوّل پیش‌از میلاد یعنی همزمان با حکومت بلاش‌بن پیروز از پادشاهان اشکانی به حکومت لارستان می‌رسد.*[۳] (صلاحی،عبدالعلی،شهرداری نمونه شورای برتر گراش ۱۳۹۲-۱۳۸۷) {این یکی رو بخدا خود گراشیها توی کتابشون نوشته اند! می گوید حکومت لارستان؛ نه گراشستان! آخر اینهمه نقشه تاریخی با نام لارستان را چگونه به شما نشان دهیم تا از کینه توزی و بی منطقی دست بردارید؟!}

 
در پاسخ به آقای محبی از گراش
Iran, Islamic Republic of
18 تير 1393   ساعت: 12:54:38

در دانشنامه ویکیپدیا درباره شهر گراش می خوانیم: اولین کتابی که در آن، از گراش ذکری به میان آمده است «بستان السّیاحه» از حاج زین العابدین شیروانی است. در این کتاب گراش را اینگونه توصیف می‌کند: (گراش بر وزن فراش، قلعه‌ای است خدا آفرین در یک منزلی خطه لار واقع و آن یک قطعه کوه به شکل مخروطی و اطرافش واسعه‌است و ...) {یعنی شناسه گراش را بر اساس شهر لار ارائه می نمایند} کتاب دیگری که از گراش در دو قسمت ذکری کرده است «فارس نامه ناصری» تألیف حاج میرزا حسن فسایی می‌باشد. آنجایی که قلعه‌های معروف فارس را معرفی می‌نماید، قلعه گراش را: (کوه کوچکی است که به قریه گراش به ناحیه مضافات شهر لار، .....) {اشاره به آنکه گراش در آن دوره روستائی از توابع شهر لار بوده است. بدون شک این دو کتاب را ما لاریها ننوشته ایم!}

 
سهراب طاهری بریزی
Iran, Islamic Republic of
14 خرداد 1393   ساعت: 03:48:24

اِ زبونِ فکت مُنِ گرشی اُ لاری نی که اَ یک اُ دو جختستی. زبومو نه لاریه نه هم اچمی. لاری یکی از لهجیی زبوموی ، اچمی هم بیخود اُ بی معنی. همینو که اُمگت نومِ ولم زبونِ اما پارسیگِه، نومِ علمنِه زبوموهم لارستانی ثبت بُدِه.

 
لوگوی دیجیتال
کانال تلگرام