احمد خضری
گویش اوزی از کهن ترین گویش های ایران است
زمان انتشار: 12 تير 1393 ساعت 01:39:22
تعداد بازدید: 3929
برای شناخت گویش اوزی ناگزیر از شناخت زبان لارستانی هستیم. بزرگترین و مهمترین عامل وحدت و پیوستگی در لارستان و خطه جنوب شرقی استان فارس و بخش های زیادی از هرمزگان همین زبان لارستانی است.
 این زبان بازمانده گویش پهلوی ساسانی بوده که قدمت دو هزار ساله دارد. برای اولین بار دانشمندی به نام اسکارمان در سال 1901 میلادی درباره این زبان به تحقیق پرداخت و اعلام داشت که زبان لارستانی یک زبان قوی و اصیل بوده که دارای دستور زبان خاصی است. 
 
اما در سال 1945 راماسلویج دانشمند روسی تحقیق جامع تری انجام داد. همچنین کوجی کامبوکا و منیرو یامادا اهل کشور ژاپن نیز در سال 1945 میلادی با انتشار کتاب «لغات اساسی لاری» قدمی بزرگ در راه شناخت و معرفی زبان لارستانی برداشتند.
 
علاوه بر آن مالچانوا در سال 1982 میلادی و پرفسور شروو در سال 1989 میلادی، استاد احمد اقتداری با انتشار فرهنگ لارستانی و ضبط و ثبت افزون بر 5 هزار واژه اساسی در سال 1344 شمسی و دکتر محمدباقر وثوقی با نگارش کتاب لار شهری به رنگ خاک در سال 1369 شمسی از جمله پژوهشگران مشهوری هستند که درباره زبان لارستانی به تحقیق و تفحص پرداخته اند و در همه این پژوهش ها و تحقیقات به این اصل پرداخته شده است که زبان لارستانی زیرشاخه زبان فارسی ساسانی است. زبان لارستانی دارای گویش های متعددی است که در بخش وسیعی از جنوب استان فارس، استان هرمزگان و حتی در کشورهای عمان و بحرین نیز رایج بوده و هست.
 
لاری، اوزی، گراشی، فیشوری، بستکی، فرامرزانی، خنجی و بیخه ای از گویش های مهم و اصیل زبان لارستانی است. البته باید به صراحت گفت که گویش در شهرهای لار، اوز، بستک، فیشور، گراش، فرامرزان، خنج و ... از کهن ترین و اصیل ترین گویش های ایرانی هستند.
 
 زبان شناسان متعدد این گویش ها را ادامه زبان پهلوی ساسانی می دانند. اما به قول محقق و نویسنده اهل گراش آقای صادق رحمانی، سهم ادبیات مکتوب در این نواحی بسیار ناچیز است و آنچه هم اکنون به دست ما رسیده است به گونه گفتار و شفاهی است. اخیراً کوشش های فراوانی برای حفظ و نگهداری اشعار محلی صورت گرفته که قابل تقدیر است.
 
در زبان اصیل منطقه به ویژه در گویش اوزی واژه قاف وجود ندارد و قند را کند و قلب را کلب و ... می گویند. یعنی قاف را کاف تلفظ می کنند و این از ویژگی زبان لارستانی و گویش اوزی است. تائب می سراید: عاکبت رَه وِل گُم اُم نِکُ مَز چَش نَکرد/ ما برفتم چون کلاغ و هم چو کوگِ کوهسار*
 
و یا مصطفی خضری می سراید: فصل بهارِ تِک اَوَز که چُد دلگشای تانِبِنش/ کی باور اَکنِش که چکَد با صفای * در بیت اول سروده تائب عاقبت را عاکبت و در بیت سروده خضری چقدر را چکد گفته اند.
 
 در زبان اصیل پهلوی ساسانی نیز واژه قاف وجود ندارد و به جای آن از واژه کاف استفاده می شده است. برای حفظ اصالت زبان و گویش لارستانی و اوزی باید کوشید و نسبت به تشویق سرایندگان اشعار محلی باید همت گماشت چون گویش اصیل اوزی گنجینه متمول واژه هاست که در بعضی اوقات در تلفظ سالخوردگان و اشعار منتشر نشده به چشم می خورند.
 
منبع و ماخذ: 1- آوازهای سرزمین نخل و آفتاب اثر صادق رحمانی 2- لارستان را بهتر بشناسیم اثر رضوان نوروی

 

کد امنیتی:   
 [4 نظر]

مهدی بگی
Iran, Islamic Republic of
23 تير 1393   ساعت: 21:35:34

مدیر محترم انگار با آقای نویسنده بده وبسون داری وهوای اورو خوب داری

 
جناحی
Iran, Islamic Republic of
17 تير 1393   ساعت: 16:45:08

اسم همه شهرا و روستاهای جنوب فارس و غرب هرمزگان اوردید الا جناح!! چرا؟!

 
لارستانی
Iran, Islamic Republic of
12 تير 1393   ساعت: 09:00:46

با تشکر از جناب خضری. هنوز بین زبانشناسان اختلاف نظر وجود دارد که لاری یک زبان است یا گویش؟ اگر لاری زبان است اوزی مشود گویش آن و اگر لاری گویش است اوزی می شود لهجه ی آن. امیدورام صاحب نظران بر این موضوع اتفاق نظر پیدا کنند تا تکلیف این زبان یا گویش مشخص شود. آمین

 
لاری
Iran, Islamic Republic of
12 تير 1393   ساعت: 06:50:56

با تشکر از جناب اقای خضری فهیم .فرهیخته و صاحب قلم همچنان که مرقوم داشتید زبان لارستانی در شهر اوز وتوابع و در شهر بستک و توابع بیشتر از هر جای دگر اصالت خود را حفظ نموده

 
لوگوی دیجیتال
کانال تلگرام