احمد خضری
سعدی و روزه ماه رمضان
زمان انتشار: 19 تير 1393 ساعت 15:57:00
تعداد بازدید: 1763
شیخ اجل سعدی شیرازی این حکیم خندان در بوستان و گلستان نگاهی عمیق به مسائل اجتماعی دارد و به صراحت می توان گفت که: شیخ سعدی یک منتقد اجتماعی است. چون او مسائل دینی و اجتماعی را از دریچه ویژه می نگرد. 
سعدی گاه روزه و ماه رمضان را فقط دستمایه شاعری ساخته است. مانند: ملحد گرسنه در خانه خالی برخوان عقل باور نکند کز رمضان اندیشد توبه کند مردم از گناه به شعبان در رمضان نیز چشم های تو مستست در چنین حالتی شیخ سعدی نگاهی ضعیف و یا درجه سه به رمضان کرده است. و در بعضی مواقع نگاه و توجه او به روزه و رمضان قوی تر و به درجه دو می رسد. و ماه رمضان را در خدمت اخلاق در می آورد. به این مثال توجه کنید:
 
پسری خردسال روزی قصد روزه می کند، این نیت و عمل وی مورد تشویق والدین قرار می گیرد ولی در هنگام ظهر تشنگی و گرسنگی به پسرک فشار وارد می آورد. و بطور پنهانی چند لقمه غذا تناول می کند. این خردسال به علت عدم بلوغ فکری در روزه گرفتن خدا را به حساب نیاورده و فقط به خاطر تحسین والدین اقدام به این کار کرده است. چون نهانی غذا می خورد و آشکارا روزه می گیرد. در اینجا سعدی می گوید:
 
وقتی از حق ترس نداری چه فرقی می کند با وضو نماز بخوانی یا بی وضو؟ چون بهرحال مردم شما را در حال نماز خواندن می بینند به همین علت شیخ سعدی پیشوایان روی در مخلوق را پشت به قبله می داند:
 
پیشوایان روی در مخلوق/  پشت بر قبله می کنند نماز
 
و بعضی اوقات شیخ سخن نگاه جامعه شناسانه به مسئله دارد. توجه کنید: زنی از شوی خود می خواهد که از مطبخ سلطان برای فرزندان طعام بیاورد. اما سلطان آن روز را روزه بود. و در مطبخ خبری از غذا نبوده است. زن لب به شکایت گشوده و روزه سلطان را به باد انتقاد می گیرد:
 
که سلطان از این روزه گوئی چه خواست؟/ که افطار او عید طفلان ماست
 
خورنده که خیرش برآید زدست/ به از صائم الدهر دنیا پرست
 
مسلم کسی را بود روزه داشت/ که درمانده ای را دهد نان چاشت
 
وگرنه چه لازم که سعیی بری/ زخود بازگیری و هم خود خوری
 
در این ادبیات مشخص می شود که شیخ سعدی عبادات و آداب شرعی را به خدمت جامعه می گیرد چون او می گوید: وقتی روزه سلطان به گرسنگی خلق می انجامد همان بهتر که قصد روزه نکنند و مطبخ خود را گرم نگه دارد.
 
در جایی که شیخ سعدی باز هم نگاه و توجه قوی تر به روزه و ماه رمضان دارد و نگاه او درجه یک می شود. از خود روزه نام نبرده ولی به آداب خوردن و پرهیز از پرخوری می پردازد. به این مثال نیز توجه کنید:
 
«عابدی را حکایت کنند که شبی 10 من طعام بخوردی و تا سحر ختمی در نماز بکردی، صاحبدلی شنید و گفت اگر نیم نانی بخوردی و بخفتی بسیار از این فاضل تر بودی.
 
اندرون از طعام خالی دار/ تا در او نور معرفت بینی
 
تهی از حکمتی به علت آن/ که پری از طعام تا بینی "
 
بهرحال در وصف کم خوری امثال و اشعار فراوان نوشته و سروده است و در فضیلت کم خوری و به اندازه خوردن زیاد تاکید داشته است. ولی آنجا که می سراید:
 
ای دوست روزهای تنعم به روزه باش/ باشد که درفتد شب قدر وصال دوست
 
با این بیت نگاه درجه اول شیخ سعدی به روزه را درخواهیم یافت. در پایان یادی گفت که ذکر از شیخ سعدی کردن بسیار عالی است و هر چه بگوییم احوال همه خوش تر شده و بهار دلمان سبزتر می گردد. سعدی اندازه ندارد که چه شیرین سخنی باغ طبیعت همه مرغان شکر گفتارند
 
منبع: 1-بوستان 2-گلستان سعدی 3-روزنامه اطلاعات _ مورخه 12/4/93

 

کد امنیتی:   
 [2 نظر]

لاری
Iran, Islamic Republic of
19 تير 1393   ساعت: 18:32:16

بسیار عالی

 
وحیدیان
Iran, Islamic Republic of
19 تير 1393   ساعت: 16:18:03

درود بر سعدی بزرگ استاد مسلم نظم و نثر در زبان فارسی

 
لوگوی دیجیتال
کانال تلگرام