به بهانه تهیه طرح ویژه بافت تاریخی - فرهنگی شهر لار (با رویکرد طراحی شهری)
انهدام بافت تاریخی شهر لار طی5 دهه
زمان انتشار: 8 مرداد 1393 ساعت 14:44:41
تعداد بازدید: 4834
حفاظت و نگهداری از بافت تاریخی شهر لار به عنوان میراث ارزشمند گذشتگان، همواره یکی از دغدغه¬های مردم، مدیریت شهری و مسئولین ذی¬ربط محلی و استانی بوده است؛ در این میان و تقریبا طی پنج دهه گذشته و دوره¬های مختلف مدیریت شهری، بافت کالبدی شهر قدیم با تغییر و تحولات اساسی همراه شده است.
                                                                                                                                          
 
 این تغییرات به تدریج و در گذر زمان باعث از بین رفتن انتظام فضایی و کالبدی شهر قدیم گشته و بجز چند بنای شاخص ثبت شده در فهرست آثار ملی(از جمله بازار قیصریه، کاروانسراها، چند آب¬انبار، تعدادی خانه و ...)، بقیه اجزاء و عناصر ساختاری بافت قدیم مخدوش و یا به کلی از بین رفته است. در آسیب شناسی این موضوع به موارد متعددی می¬توان اشاره نمود، از جمله : 
 
وقوع زمین لرزه سال 1339 خورشیدی در لار قدیم که منجر به شکل¬گیری شهرجدید لار به عنوان یک پهنه سکونتی در فاصله 5 کیلومتری از مرکز شهر قدیم و در نهایت خالی از سکنه شدن بخشی از بافت قدیم گردید. 
 
ورود کنترل نشده اتومبیل به بافت قدیم با توجه به فاصله گرفتن پهنه سکونتی شهر جدید از مرکز تجاری و خدماتی شهر قدیم و ایجاد سفرهای متعدد درون شهری از مبداء شهر جدید به شهر قدیم و بالعکس.
 
عدم انطباق شبکه معابر و گذرهای شهر قدیم با حجم تردد و توقف اتومبیل¬ها.
 
تهیه طرح¬های تفصیلی غیرواقع¬بینانه برای شهرقدیم بدون درنظر گرفتن ملاحظات بافت تاریخی و فرهنگی شهر که بعضا منجر به تخریب بی¬مورد بناهای ارزشمند و احداث خیابان گردیده است.
 
اقدامات بدون برنامه و شتابزده مدیریت شهری در گذشته و تخریب بخش¬هایی از بافت قدیم که در نهایت منجر به ایجاد فضاهای مخروبه و رها شده گردیده است.
 
 عدم وجود طرحی ویژه متناسب با شرایط و تغییر و تحولات بافت تاریخی که بتواند در چارچوب طرح¬های توسعه شهری ملاک عمل شهرداری قرار گیرد.
 
و ... آسیب¬هایی است که طی 5 دهه گذشته متوجه موضوع بوده است. 
 
شاید حرف گزافی نباشد اگر گفته شود، آنچه طی این 5 دهه اتفاق افتاده است، یکی از زیباترین و بی¬نظیرترین شهرهای تاریخی کشور را از بین برده است .صحت این ادعا با نگاهی دقیق به به عکس هوایی سال 1335 به عنوان قدیمی¬ترین سند به¬جا مانده از شهر قدیم لار و مقایسه آن با عکس هوایی اکنون شهر قدیم، قابل مشاهده است. اما در شرایط امروز و با نگاهی واقع¬بینانه به موضوع، در صورت حمایت همه جانبه مسئولین محلی، استانی و کشوری می¬توان به بهبود وضعیت موجود امیدوار بود و زمینه را جهت حفظ، احیاء و برگرداندن حیات مدنی و سرزندگی هر چه بیشتر به بافت تاریخی شهر قدیم فراهم نمود. 
 
عکس هوایی مرکز شهر قدیم سال 1390
 
 
عکس هوایی مرکز شهر قدیم سال 1335
 
 
در این راستا و طی دو سال گذشته 2 اتفاق میمون رخ داده است: یکی تهیه طرح طراحی شهری فضای باز پیرامون بازار قیصریه با محوریت ضلع غربی بازار است که توسط شهرداری لار تهیه و پس از تایید توسط سازمان میراث فرهنگی فارس، اکنون در حال اجراست. این طرح در صورت اجرای کنترل شده و نظارت مستمر مشاور طرح، می¬تواند به یکی از موفق¬ترین طرح¬های اجرا شده در عرصه و حریم اثر تاریخی در کشور تبدیل گردد؛ و دیگری تهیه طرحی ویژه با رویکرد طراحی شهری  در محدوده 120 هکتاری بافت قدیم شهر لار است، که به سفارش سازمان میراث فرهنگی فارس تهیه و در کمیته فنی این سازمان مصوب گردیده است.
 
این طرح به طور جامع به مسائل و مشکلات بافت قدیم و ارائه راه¬کار در این خصوص با هدف باززنده-سازی و ایجاد رونق و سرزندگی در بافت پرداخته و شیوه¬های اجرایی و تحقق¬پذیری آن را مورد توجه قرار داده است. طرح مذکور جزء معدود طرح¬های تهیه شده با شرح خدمات مبتنی بر دانش طراحی شهری توسط سازمان میراث فرهنگی است که ماحصل آن در قالب نقشه¬های طرح تفصیلی ارائه شده است . 
 
بی¬شک جایگزینی این طرح به عنوان طرح تفصیلی محدوده بافت قدیم شهر لار و تصویب آن در مراجع قانونی که مدیریت شهری بعد از این بتواند ملاک عمل قرار دهد، مسیری است که  با همکاری مدیریت شهری، سازمان میراث فرهنگی و مشاوران تهیه کننده طرح¬ها و در جهت نیل به اهداف  مورد نظر می¬بایست پیموده شود. 
 
در کنار این موضوع راه¬اندازی شهرداری ناحیه تاریخی و اختصاص اعتبار سالیانه به آن  -که به عنوان یک تکلیف قانونی متوجه شهرداری و شورای شهر در بند "ب" و "ج" ذیل ماده 166 قانون برنامه سوم توسعه (تنفیذی ماده 115 قانون برنامه چهارم) آمده است. -  جهت عملیاتی شدن طرح یاد شده، فرآیندی است که در صورت تحقق، باعث محرومیت زدایی از  بافت  قدیم و ایجاد ارزش افزوده در آن شده و  رونق و سرزندگی و انگیزه جهت سکونت در بافت را قوت خواهد بخشید. در این رهگذر می¬توان امیدوار بود در سال¬های آینده شرایط جهت ثبت جهانی بازار قیصریه و بافت پیرامونی آن در لسیت آثار فرهنگی- تاریخی یونسکو فراهم شود و شاهد حمایت¬های بین المللی از این مجموعه ارزشمند باشیم.  
 
شهاب الدین رفعتی
 
 
 

 

کد امنیتی:   
 [5 نظر]

سعید
Iran, Islamic Republic of
22 تير 1395   ساعت: 02:26:02

زمین شهر قدیم جز محدوده شهر نمیاد چرا همش بفکر بین دو شهر هستند

 
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
15 مهر 1393   ساعت: 23:15:58

والا تا اونجايي كه ماشنيديم 28 هكتار بيشتر نبود چطور يهو تورم اومد شد 120 هكتار!!!

 
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
11 مرداد 1393   ساعت: 09:53:46

سلام از ارائه مطالب ارزندتون ممنون. کاملا مختصر و مفید بود. امیدوارم مسئولان شهر بیش از این به بافت ارزشمند شهرمون توجه نشان دهند و هرچه زودتر شاهد بازگشت زندگی به این بافت تاریخی باشیم.

 
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
10 مرداد 1393   ساعت: 01:40:39

احساس من این بود اقای رفعتی کلی زمینه چینی کردن که به صورت غیر مستقیم طرح هایی که در شرکت ایشون کار شده رو عالی جلوه دهند منظور طرح ضلع غربی بازار قیصریه و بافت تاریخی منی که تخصصی ندارم چند روز پیش رفتم دور بازار دیوارهایی دیدم اجری و ... که به نظر نمیاد براساس بافت و مصالح تاریخی لار باشند

 
بدون نام
15 مهر 1393   ساعت: 23:20:14

بي شك همين طوره! تازه شنيديم همين هم كلي اصلاحيه خورده!

 
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
9 مرداد 1393   ساعت: 02:58:07

مطلب جالب و ارزنده ای بود. چند نکته قابل تذکر است: 1- طرح 120 هکتاری ذکر شده در متن دارای اشکالات اساسی و محتوائی است که علیرغم تصویب، به شدت مورد نقد مسئولین مسکن و شهرسازی فارس نیز قرار داشت. ضمن اینکه به هیچ وجه از جامعیت لازم جهت جایگزینی آن بعنوان طرح تفصیلی برخوردار نیست. 2- محدوده شهرقدیم لار بر خلاف بسیاری از شهرهای تاریخی ایران، همچنان تا حد زیادی دست نخورده باقی مانده و ماهیت بافت تغییر اساسی نداشته است و لذا گاهی دست نزدن به یک اثر ارزشمند بهتر از دست زدن نابخردانه است! 3- هر گونه تغییر اساسی و جدی در حواشی بازار قیصریه که با معماری ناهمگون همراه باشد، سبب عدم ثبت آن در آثار جهانی خواهد شد (همانند طاقهای سردر جنوبی از میدان شهید نصیری) و لذا پیشنهاد می گردد هر گونه اقدام، بصورت کاملا موضعی باشد. چرا که متاسفانه در شهر لار، کارشناسان ببا تجربه و آگاه به مسائل ثبت اثر در یونسکو وجود ندارد و بی شک هر اقدامی هر چند خیرخواهانه، می تواند اثرات سوء جبران ناپذیر بر جای گذارد.

 
لوگوی دیجیتال
کانال تلگرام