گویش اوزی و تغییرات آن/ احمد خضری
زمان انتشار: 4 آبان 1394 ساعت 10:52:31
تعداد بازدید: 3376
 زبان وسیله ای است که انسان ها با یکدیگر در تعامل و ارتباط قرار می گیرند. هویت یک جامعه را می توان از طریق زبان شناخت. برای این که فرهنگ از نسلی به نسلی دیگر انتقال یابد، نقش مهم زبان مطرح می شود. به هرحال زبان را یکی از مولفه های فرهنگ می دانند. در زبان هر جامعه ای در طی زمان تغییراتی متعدد بوجود می آید. این تغییرات به چند عامل بستگی دارد. 
گویش «اوزی» که یکی از گویش های مهم و بزرگ زبان لارستانی است نیز در طول زمان دچار تغییرات شده است. زبان شناسان متعقدند که به طور کلی به دو طریق در مجموعه واژگان یک زبان یا گویش تغییر حاصل می شود.
 
1 -واژه ای به دلائل مختلف منسوخ و دیگر در گویش یا زبان، کاربردی ندارد. بطور مثال واژه «بدیگو» دیگر در گویش اوزی به کار برده نمی شود. «بدیگو» همان بادمجان است که امروزه مردم اوز آن را «بادمجون» تلفظ می کنند. و یا «نوخوردن» که بسامد آن نزد مردم شهر اوز نزدیک به صفر است. منظور از «نوخوردن» یعنی غذا خوردن است حالا چه نهار باشه چه شام. در قدیم وقتی کسی مشغول خوردن نهار یا شام بود می گفت: مشغول «نو خَرده ام» و یا عدم کاربرد واژه«شیوه کشی» در گویش اوزی و علت آن هم منسوخ شدن آن رفتار اجتماعی است. یعنی دیگر شغلی به نام شیوه کشی وجود ندارد. و یا حُسان(hosan)به معنای راحت که امروز شهروندان آن را استعمال نکرده و بجای آن واژه راحت را بکار می برند و یا واژگان درتشه به معنای کبریت و خدو یعنی «باشد» و «گره وَره» و «لمه لوش» که منظور افراد نامنظم از نظر پوشش و نظافت می باشد در حال حاضر به کار برده نمی شود.
 
2 -به مجموعه واژگان یک گویش، بر اثر عوامل مختلفی واژه هائی جدید اضافه می شوند که سعی می شود به چند مورد اشاره شود. مخاطبان عزیز اگر به یاد داشته باشند در ادوار گذشته مردم واژه «اسپیتال» را بجای بیمارستان بکار می بردند و دلیل آن ارتباط مردم با انگلیسی زبان ها بود چون همانطوری که می دانیم قبل از این که مردم به کشورهای حوزه خلیج فارس رفته و شاغل و ساکن شوند در کشور هندوستان ساکن و شاغل بودند و با واژه های انگلیسی بسیار آشنا و در بسیاری موارد آن را در محاورات روزمره استفاده می کردند. مانند: «تماتا» (گوجه فرنگی)، «پتی تا»(سیب زمینی)، «کمره» (دوربین عکاسی)، «کوپ»(استکان)، «حفیز»(اداره)، «پنسل»(مداد) و... اما بعدها واژه «اسپیتال» جای خود را به «مریض خانه و شفاخانه» داد و امروز می بینیم که کلمه بیمارستان جایگزین واژه های قبلی شده است.
 
همچنین واژه «باسکوت» که همان بیسکویت است و این واژه مدت ها در محاورات عادی مردم استعمال می شد، اما این واژه دچار تغییرات شده و امروز واژه «بسکوت» را به جای «باسکوت» و بیسکویت بکار می برند. همچنین باید از تالار نام برد که در بیشتر خانه های قدیمی اوز به «رواق» و ایوان مقابل اتاقها گفته می شده است و یک واژه وارداتی است. ولی به واژگان گویش محلی اوز اضافه شده است و امروز تقریبا در خانه ها جدید کاربردی ندارد و گرچه واژه «سالون» را معمولا بکاربرده و به اتاق ها و فضاهایی پذیرایی منازل گفته می شود که همان سالن است.
 
در پایان این بحث ضمن تاکید بر این موضوع که گویش اوزی از کهن ترین گویش های ایران در زبان لارستانی است، سعی کنیم در حفظ این گویش که هویت مردم را در بر دارد کوشا باشیم. شنیده می شود پژوهشگر شهرمان عبداله جانفدا در تدارک چاپ کتابی درباره گویش اوزی است که کار وی مورد ستایش و برایش آرزوی موفقیت داریم. احمد خضری

 

کد امنیتی:   
 [1 نظر]

منتظران ظهور
Iran, Islamic Republic of
17 آبان 1394   ساعت: 14:29:23

متاسفانه دکتر جعفر پور نماینده مجلس در امر بهداشت و درمان و آموزش پزشکی هیچ کار مثبتی انجام نداد . فقط در طی این مدت دو رئیس توانمند را که ارتباط خیلی خوبی با وزارتخانه داشتند را برداشت . آنهم به علت اینکه آنها از ایشان پیروی نمیکردند . چون در امر بهداشت و درمان که نماینده تخصص ندارد . ضمنا" برادر نماینده .... با زور نماینده بالاخره تائید و معاونت غذا و داروی دانشکده را به ایشان دادند

 
لوگوی دیجیتال
کانال تلگرام