پرونده ای در مورد نوحه خوانی سیدعلی هاشمیان و نوجه سرایی خلیل رویینا
دم صدایی که با شعر گرم می شود
زمان انتشار: 9 آذر 1395 ساعت 15:58:11
تعداد بازدید: 414
منیره جهانبین/ صحبت نیوز: با مراسمی همراه می شویم که سالیان سال از نزدیک دیده ایم، ایامی که قرنها موجی به وجود آورده، روزهایی که شور و شعور درهم می آمیزد، آوای گریه، دلهای لرزان،چشمهای ملتمس،گیسوان پریشان و...همه و همه دست به دست هم داده اند که بزرگترین تراژدی تاریخ رابار دیگر ارج نهند. اما آنچه که ذهنم را درگیر کرده، دیدن دوباره این مراسم از دریچه دیدگانی است که طی سالها، نگاهی متفاوت را به عرصه ی مداحی وارد کرده،این اشتیاق به دانستن ما را وا می دارد تا باب گفتگو را با «سید علی هاشمیان و خلیل رو ئینا» باز کنیم. 
ما دو نفریم که در خلیل روئینا حل شده ایم 
 
یکی از موضوعات در خور توجهی که در مورد مداحی هاشمیان و روئینا به نظر می رسد، تیم دو نفره ای است که از سالها قبل به وجود آمده و رویکرد و نگرش علمی-تخصصی ای که آنها به واقعه محرم و صفر دارند و این رویداد را در سطحی بالاتر از آنچه در خیلی از مراسم شاهد آن هستیم معرفی می کنند، حال دست یابی به این نوع نگاه و پیوندی که بین مداحی وبقیه علوم از جمله موسیقی، روانشناسی و جامعه شناسی و...در جریان این گونه مداحی بر قرار است، برای من به عنوان مخاطب هم جالب و هم سئوال برانگیزاست،
 
این موارد را از هاشمیان می پرسیم و او با بیان این که «ما اصلا تیم نیستیم و دونفر هم نیست و هردوی ما در خلیل روئینا حل شدیم» گفتگورا آغاز می کند.
 
هاشمیان معتقد است در مباحث این چنینی یک باب معرفتی هم باید وجود داشته باشد این باب معرفت شناسانه اگر بر مداح و شاعر حاکم باشد، شاید در جاهایی دچار یک پارادوکس بشود، با این حال این پارادوکس را می توان با داشتن یک دیدگاه هنری به جریان نوحه خوانی، شعر و شاعری حل کنید.چرا که اگریک دیدگاه هنری و مبحث زیبا شناختی براین جریان حاکم نباشد، نمی توانید در این زمینه موفق باشید.
 
سیدعلی هاشمیان با تاکید بر این موضوع که تیم دونفره نیست تنها یک نفر هست و شخصی که می خواند باید بر نگاه،فهم و جهان بینی شاعر مسلط باشد ادامه می دهد: " من حرف زدن شاعر را می خوانم، تنها یک عامل هستم ولی علت اصلی خود شاعر هست."
 
اما عاملی که وی اعتقاد دارد با داشتن آن می توان در کنار یک شاعر حرکت کرد و جذب آن شد، نداشتن خودشیفتگی در عالم شعر و شاعری است. لیکن آنچه که در نهایت منجر به این همکاری می شود وبه عبارتی یک تن به وجود می آید، اخلاق فردی شاعر، مبری از خود شیفتگی، نوع نگاهی است که از دل این تخصص بیرون می آید.
 
مداحی را با درهم و دینار و جناح بندی های سیاسی دیدن، شایسته نیست
 
هاشمیان که سالها در حسینیه حاجی تقی مداحی کرده و جزو جدایی ناپذیری از این حسینیه به حساب می آید، خود بر این اعتقاد نیست که مداحی اهل بیت دچار جناح بندی سیاسی شود و صراحتا اعلام می کند: « براین باور نیستم، تواضع هم نمی کنم،این جریان متکی به یک نفر نیست وابسته به یک فرهنگ می شود اگر دیدگاه و نگاه افراد بر این جریان هنری باشد،.»
 
یک مداح که کارش را از 14 سالگی آغاز کرده و بر بسیاری ازجریانهای هنری و علمی و سیاسی تسلط دارد، عنوان می کند مداحی را با درهم و دینار و جناح بندی های سیاسی دیدن،شایسته نیست. از سویی تاثیر دیدگاه هنری را بر این ساز و کار تشریح می کند و معتقد است: " مجموعه این عوامل از شعر خوانی گرفته تا تزئینات حسینیه اگر بر این نوع نگاه مسلط نشوند، تنها یک نمونه از عزاداری است که دوامی ندارد، بلکه چیزی پایدار است که ریشه در فرهنگ و معرفت داشته باشد. "
 
شعر گفتن در قسمت های بی جواب سخت تر است و باید دل مخاطب را به دست آورد
 
 
خلیل روئینا شاعر آئینی که در این سالها نامش هماره در کنار هاشمیان به چشم می خورد و به تازگی اثر جدیدی با عنوان "کربلا زخمی ترین جای زمین" را منتشر کرده است، ضمن تأیید سخنان هاشمیان و استقبال از نقدها و نظرات مخاطبان، به دنبال پویایی و یک جریان رو به رشد در این امر خطیر است ودر تمام این سالها تلاش کرده جهت رضایت خاطر مخاطب تنوع و جذابیت رادر اشعارش به وجود بیاورد.
 
هاشمیان در تکمیل صحبت های روئینا بر «رضایت حزن انگیز» مخاطب تاکید می کند و آن را محور قرار می دهد و اذعان می کند: "حس رضایت مخاطب منوط به سالهای خاصی نیست، بنابراین اگر مجموعه عواملی که در رابطه با خصوصیات شاعر بر شمردیم در کار لحاظ نشود، قطعا نمی توان به این مهم (ماندگاری)دست پیدا کرد."
 
سالها از یک واقعه گفتن، شور آفرینی کردن، دلها را به سمت و سویی بردن که در قفس تن بی تاب گردد، پرسشی است که با خواندن اشعار روئینا ذهنم را درگیر می کند، حال که فرصتی پیش آمد کرده از خود او می پرسم، که در تمام این سالها که این نگرانی را داشته که به ورطه تکرار بیفتد و نتواند متفاوت و با عظمت آنگونه که در شان این واقعه است بسراید. این شاعر آئینی سرا که تحولی را در این سالها در عرصه سرایش شعر آئینی به وجود آورده باصراحت نگرانی خود را از این موضوع اعلام می کند. چراکه باید جمعا 20 نوحه بی جواب و باجواب برای این 10 روز بسراید.
 
"مطالعه" از عوامل اساسی در زایش یک شعر است
 
روئینا که از هرحیث نگاه تخصصی به این جریان دارد با صداقت و شیوایی که در کلامش موج می زند ادامه می دهد: "شعر گفتن در قسمت بی جواب سخت تر است چرا که باید دل مخاطب را از قشرهای مختلف بدست آورد.بنابراین باید در این قسمت شعر"سهل ممتنع" بگوییم."
 
وی که در طول سالیان بسیار هنرمندانه از سوژه های مختلف و متفاوتی مانند خنجر در به تصویر کشیدن واقعه عاشورا استفاده کرده است،ادامه می دهد: "قیام عاشورا زوایای نامکشوفی داردکه اگر 1400 سال دیگر هم بگذرد، در دید یک هنرمند که به طور خاص به واقعه عاشورا می پردازد، می تواند یک باب جدیدی را باز کند. روئینا عوامل مختلفی را در زایش یک شعر موثر می داند و از «مطالعه» به عنوان یکی از عوامل اساسی نام می برد.
 
واقعه ی عاشورا در دل و جان عامه مردم رسوخ کرده،ما در طول تاریخ حتی شاهد همراهی جریان های سیاسی و مذهبی بوده ایم و مردم هم به این باور رسیده اند که پای منبری بنشینندکه با افکار و شخصیت های اجتماعی شان همخوانی داشته باشدو بر اساس آن جایگاه و موقعیت خود را تعیین کنند ودر واقع آگاهانه به این سمت و سو می آیند،این محافل که در طول سال تکرار می شودو باعث شکل گیری تفکری خاص می گردد. هرچند بعضا رویکردها هم تغییر می کند ولی این وابستگی به مکان و جایگاهی مانند حسینیه حاجی تقی می رسد که مداحی های منحصر به فردی دارد و همیشه در ذهن می ماند. با این سوال ما را مواجه می کند که این درگیری با من وجودی هرشخص از چه چیزی نشات می گیرد.
 
در دنیایی از ریتم و وزن و قالب های مختلف شعری سیر می کنیم
 
هاشمیان با تاکید بر این مهم که ما در حسینیه حاجی تقی با یک مجموعه افراد با دیدگاه سیاسی و فرهنگی متفاوت رویرو هستیم به دو نکته اشاره می کند: "این که افراط و تفریط در هرکاری آفت است و آدمی تنوع طلب بوده و دراین موضوع زیبایی و زیباشناختی حرف می زند. "
 
وی با بیان این مطلب که آنچه در حسینیه ی حاجی تقی نمود پیدا می کند هم تنوع هست و هم عدم افراط ادامه می دهد: " این افراط و تفریط موجب می شود واقعه ای که قرار است معرفت زا باشد به ضد آن تبدیل شود. از طرفی در حوزه تنوع، ریتم مطرح می شود. بنابراین کسی که شعر می خواند و کسی که شعر می سرایدباید ریتم را بشناسند."
 
مداح نام آشنای حسینیه حاجی تقی با اشاره به این موضوع که ریتم براساس اوزان شعری است و زیبا خواندن به صدا و ریتم برمی گردد تصریح می کند: «خوب خواندن» تنها در صدا خلاصه می شود.
 
وی این ارضای منِ وجودی مخاطب را دلیل این انتخاب عنوان می کند که اگر به این نکات توجه شود هر مکانی مورد توجه قرار می گیرد. خلیل روئینا باصحه گذاشتن براظهارات هاشمیان ادامه بحث را به دست می گیرد و می افزاید: «هرشخصی که در اوزان عروضی وارد باشد، می تواند تنوع را ایجاد کند،ما چهار وزن اصلی داریم و به مرور زمان به این نتیجه رسیدیم که باید تنوع در وزن ایجاد کرد، بنابراین به سراغ وزنهای دوری رفتیم که در سینه زنی لاری بسیار شور آفرین هستند. البته در پنج سال گذشته به یک قلب مستضاد هم رسیده ایم که بسیار طرفدار پیدا کرد.»
 
در دنیایی از ریتم و وزن و قالب های مختلف شعری سیر می کنیم که هاشمیان تنوعی را که از عوامل اصلی جذب مخاطب می داند را به عرصه این گفتگو وارد می کند و یکی دیگر از موارد مهم در جذب مخاطب را «محتویات شعری» عنوان می دارد. وی ادامه می دهد: " محتویات شعر یا حماسی است و یا عاطفی ، دایره حماسه یک دایره محدود است. در مقابل آن از دایره عرفان ،احساس و عواطف سخن به میان می آیدکه می توانددر حوزه ی وسیع تری به شخصیت های عاشورا بپردازد."
 
با اوج گرفتن بحث ریتم و محتویات شعری، و تأیید روئینا بر این مطلب،بدانجا می رسیم که هاشمیان عنوان می کند: " علیرغم این که ریتم ها متنوع هستند،برای اجرای ریتم های نامحدود در بافت سینه زنی سنتی لارستان با محدودیت مواجه می شویم،چرا که به نظرمن در نوع خاص سینه زنی لار،ریتم های خاصی باید استفاده شود و این کار را سخت می کند و البته خلاقیت هم در همین محدودیت است."
 
به راستی دست یابی به این گونه شناخت و داشتن نگاهی این چنین تخصصی در جریانی که سالیان متمادی آن را دنبال می کنیم نیازمند تجربه و آزمون و خطاهایی است که هاشمیان و روئینا بعینه آن را دریافت کرده اندو به آن ایمان دارند و نمود آن را امروز در کلاس های مداحی هاشمیان شاهد هستیم، چرا که این پیر غلام اهل بیت معتقد است که لازمه حضور افراد در این عرصه (مداحی) شناخت است،شناخت از کاری که می خواهند انجام دهند تا در نهایت به یک باور منتهی شود آن هم باوری که ریشه در ذهن و روح داشته و علاقه و تحول را به دنبال دارد.


منیره    جهان بین

 

کد امنیتی:   
 [1 نظر]

kkkk
Iran, Islamic Republic of
11 آذر 1395   ساعت: 18:21:18

با سلام و توجه مسئولين: دراقدامي بسيارعجيب وغيرمعقول وغيرمنطقي خونگيري از مردم جويم توسط پايگاه انتقال خون جهرم انجام شد.اين درحالي است كه جويم بخش لارستان ميباشد وچراتوسط پايگاه جهرم خونگيري شود لطفا كسي پاسخگو باشد ضمنا هنوز براي اداره انتقال خون لارستان مسئولي معرفي نشده وتوسط سرپرستي جهرم اداره ميشود.

 
لوگوی دیجیتال
کانال تلگرام