درنگی در شخصیت، دانش و کنش سید مجتبی موسوی لاری
تمثیل اسلام در دنیای معاصر
زمان انتشار: 2 فروردين 1392 ساعت 11:25:53
تعداد بازدید: 2404
حامد زارع:1) با درگذشت سید مجتبی موسوی لاری و پیشتر از آن سید عبدالعلی آیت اللهی، بقیه السیف عالمان دینی و مردم مدار جنوب ایران که در ناحیه لارستان سکنی گزیده بودند، از دست رفت. البته منطق روزگار موجبات دریغ و افسوس را از انسان می ستاند و البته که آه و ناله سرودن مددی، در راستای شناسایی شخصیت، دانش و کنش این عالمان سنتی به ما نمی رساند. اما آنچه شایسته توجه و محل اعتنا است، درنگی بر مقام و منزلت این بزرگان دینی در گستره تاریخ معاصر است.
 2) پس از قیام و مساعی سید عبدالحسین لاری در جنوب ایران علیه نفوذ خارجی و جور داخلی، تلاش سترگ وی در مسیر نخستین نهاد سازی اسلامی در دوران تاریخ جدید ایران در قالب تشکیل دولت شرعی در مقیاس منطقه ای بروز یافت. دولتی که اگر چه مستعجل بود، لیکن برای همیشه به مثابه سمبل و نمادی مینیاتوری از نظریه ولایت فقیه قابل اشاره است. شاید به همین سبب است که یگانه تصویری که از لاری موجود است و وی را در حال اقامه نماز به همراه مجاهدان نشان می دهد، قاب شده در اندرونی بیت رهبری چشم ها را به خود خیره می کند. 

مشروعه خواهی سید عبدالحسین لاری اگر چه تفاوت های اساسی با مشروطه طلبی آخوندخراسانی و میرزای نائینی داشت، اما در ظرف زمانی و در گستره شهرستانی خویش، مسبب به بار نشستن نخستین حکومت اسلامی در سرحدات جنوب ایران شد. اگر نظریه نائینی در رساله تنبیه الامه و تنزیل المله در مقام عمل به جایی نرسید و دست آخر پاره های آن دفتر توسط خود میرزا به آب دجله سپرده شد، نظریه لاری در آیات الظالمین در مقام عمل به برپایی دولتی اسلامی انجامید که اکنون جزئی نازدودنی از تاریخ معاصر ایران است.

 3) اگر چه دولت اسلامی لاری یا به قول خودش مشروطه مشروعه ناپایدار بود و با وزش نخستین تندبادها فروریخت و او را در تبعید اجباری فرو برد، اما نوادگان او توانستند با دانش و کنش خویش،‌ نام و یاد او را در جنوب ایران زنده و پایدار نگهدارند. سید عبدالعلی آیت الهی و سید مجتبی موسوی لاری که از نوادگان سید عبدالحسین لای به حساب می آمدند، هر یک به سهم خویش در مسیر احیای سنتی ارزش های معطوف به حکمت و دیانت اسلامی گام برمی داشتند. اولی عارفی خلوت گزیده و فقیهی جامع الشرایط بود که قاطبه لارستانی طعم وحدت و همدلی را بر خوان خانه او چشیده بودند و دومی عالمی مبرز و دانشمندی قابل بود که جهد و مساعی پژوهشگرانه وی در تبلیغ علمی دیانت اسلامی، گوشه و کناره های جهان تجددزده را در جستجوی جان های تشنه به معارف دینی درنوردیده بود.

4) سید مجتبی موسوی لاری را نمی توان و نباید در ردیف عالمان معمولی و روحانیون میانه ایران قرار داد. در زمانه ای که حوزه علمیه از ساختاری سنتی بهره می برد و زعامت آیت الله بروجردی آن را از کوچک ترین نوگرایی برحذر داشته بود، وی به همراه ناصر مکارم شیرازی مجله مکتب اسلام را راه اندازی کرد که در دوران اوج فعالیت اش به عنوان نماد نوگرایی دینی در قم مطرح بود. وی یکی از معدود روحانیونی بود که پیش از پیروزی انقلاب اسلامی با سفر به اروپا و ایالات متحده، جوهر تمدن غربی را اگر نگوئیم درک کرده بود، حداقل لمس کرده بود. چه اینکه فعالیت های تبلیغی او به نفع دیانت اسلامی را می توان تبلوری از باور وی به نهضت نرم افزاری و مواجهه دانشورانه با اعتقادات جهان غرب توصیف کرد. چیزی که حامدالگار به عنوان یک روشنفکر غربی به خوبی آن را درک کرده بود. از این منظر می توان و شاید هم باید سید مجتبی موسوی لاری را تمثیلی از اسلام در دنیای معاصر ارزیابی کرد.

5) خالی شدن عریضه لاری و زمانه لاری ها از نام بزرگان دینی، اگر چه مایه تاسف و افسوس است، اما زنده نگاهداری یاد آنان کاری بس سترگ است. کاری که شاید از عهده یک یا چندی از ما برنیاید و آنچه لازم است، اراده جمعی لارستانی ها در جهت بازیافت هویت فرهنگی و میراث علمی خودشان است. راه وصال به این هویت، از مسیر نگهداشتن و پاس داشتن نام ها و یادهای امثال سید مجتبی موسوی لاری می گذرد. راهی که اگر طی شود، گام مهمی در خودآگاهی ذهن و ضمیر لارستانی محسوب می شود. چه اینکه اگر ذهن و ضمیر ما به مدد نام این بزرگان آگاهی یابد، بازسازی لارستان کهن و ایراهستان بزرگ نیز دور از دسترس نیست.


حمید    منشی

 

کد امنیتی:   
 [1 نظر]

بدون نام
Iran, Islamic Republic of
2 فروردين 1392   ساعت: 20:23:44

بقول مولوی هرکجامردم سجودی میکنند زهرهادرجان اومی اکنند

 
لوگوی دیجیتال
کانال تلگرام