سید صولت یگانه در مصاحبه ای با دکتر محمد باقر وثوقی:
عزاداری سید الشهدا(ع) در لار از گذشته تا امروز
زمان انتشار: 5 آبان 1392 ساعت 16:03:49
تعداد بازدید: 3681
 نوشته ی زیر براساس گفت‌وگوي دكتر محمدباقر وثوقي با مرحوم سيدصولت يگانه در مورد فرهنگ عزاداری ماه محرم و صفر در لار  و برخي اطلاعات جانبي تنظيم شده است. لازم به ذکر است که این مطلب بخشی از کتاب" تاریخ معاصر لارستان" تالیف دکتر کاظم رحیمی نژاد است که در آینده منتشر خواهد شد.
 
" ... هشت ـ نه ساله بودم كه براي اولين بار نوحه‌خواني را تجربه كردم. اولين نوحه‌اي كه به ياد دارم در كوچه پس كوچه‌هاي لار خواندم در رثاي مرحوم آيت‌الله سيد عبدالحسين لاري بود. نوحه را به ياد ندارم اما مصراع ترجيع كه سينه زنان پاسخ نوحه را با آن مي‌دادند بدين مضمون بود: «اي واي كه رفت از كف ما حجت‌الاسلام». [سال وفات مرحوم آيت‌الله سيدعبدالحسين لاري 1343هـ.ق. برابر با 1303هـ.ش. است.]
 
از آن پس گاه گاهي روضه‌هاي مرحوم حجه الاسلام حاج محمدباقر غفوري را جواب مي‌گفتم تا اين‌كه مرحوم آيت‌الله سيد علي‌اصغر موسوي لاري فرمودند: سيد صولت بايد تمام روضه‌هاي حاج غفوري را جواب بدهد و اين چنين بود كه كار من روز به روز بالا گرفت [جواب گفتن روضه در اصطلاح يعني اين‌كه پس از اتمام روضه خواني، نوحه سرايي با آواز حزين در وصف سيدالشهدا و يارانش اشعاري را بر سر جمع مي‌خواند].
 
به جز من آقاي عسكري كه حالا ساكن شيراز است هم نوحه خواني مي‌كرد و جواب روضه مي‌داد. استاد من در نوحه خواني آخوند زينل (ذاكري) بود. ايشان در زمان خود بي‌نظير بودند و اصولاً پيش از ايشان نوحه خوانان در لار سبك خاصي نداشتند. ايشان بود كه براي اولين بار نوحه خواني و ختم سينه زني را رونقي ديگر داد. همه مردم، نوع و سبك خواندن او را دوست داشتند و با توجه به اين‌كه در آن دوران بحث حيدري و نعمتي هم مطرح بود و ايشان اهل پا قلعه (از محلات نعمتي) محسوب مي‌شود باز هم محلات حيدري از او براي نوحه خواني و ختم سينه‌زني دعوت مي‌كردند.
 
نوحه‌ةا را من از كتاب جودي (شوشتري)، خزان الاشعار، اشعار صامت بروجردي و صغير اصفهاني تهيه مي‌كردم. به جز اين شاعران لاري هم شعرهاي زيبايي مي‌سرودند و به من و ساير نوحه خوانان مي‌دادند و در دسته‌هاي سينه‌زني استفاده مي‌شد. از اين شاعران مي‌توانم به اين افراد اشاره كنم: داراي حاج محمدرضا كه خياط بود (دارا بدر)، آقا حسين كه فكر مي‌كنم فاميلش واعظ‌زاده بود، ميرزا ابوالحسن مجتهدي، محمدحسين حاج ابول، حاج علي‌بابا.
 
نوحه‌ها بيشتر در دستگاه ابوعطا و سه گاه خوانده مي‌شد [از دستگاه چهارگاه نيز در ختم سينه‌زني استفاده مي‌شده است]. يكي ديگر از شيوه‌هاي مورد استفاده در نوحه خواني، «چاووشي» است كه من گاه چاووشي هم مي‌خواندم و تنها شيوه‌اي كه من براي دسته‌ي سينه زني «نعمتي» خوانده‌ام همين سبك است. [چاووشي به آواز غم‌انگيزي گفته مي‌شود كه در ميان نوحه خواني استفاده مي‌شود و اين كار معمولاً توسط شخصي غير از نوحه‌خوان صورت مي‌گيرد. معمولاً در مواقعي كه نوحه خوان نياز به نوشيدن آب و يا تعويض برگه نوحه و... دارد، چاووشي خلأ پيش آمده را پر مي‌كند. علاوه بر اين در برانگيختن احساسات عزاداران نيز مؤثر است].
 
دسته‌هاي سينه زني قديمي لار كه هنوز هم به صورت سنّتي باقي مانده است شامل دسته‌هاي نعمتي و حيدري مي‌شد:
 
حيدري‌ها: كوي گاله (در گويش محلي به دُمِ گاله مشهور است)، پيرغيب، كوريچان، قنبربيگي و محله سبزه كوي.
 
نعمتي‌ها: محله نو، تنب شيره‌اي‌، پاقلعه، كهويه و آردفروشان. من اهل كوي گاله‌ام و هميشه براي اين محله نوحه خوانده‌ام. سردسته‌هاي محله گاله در قديم، يكي استاد محمدجعفر زرگر بود؛ ديگري استاد غلامرضا نجار، و همان‌طور مشهدي لطف‌الله اين افراد هم مرحوم شده‌اند و تنها من مانده‌ام. [در اينجا مرحوم يگانه مي‌خندد.]
 
از نوحه خوانان قديم به جز «آخوند زينل» كه استاد بي‌نظيري بود، بايد به «شيخ احمد حقيقت» و «حاج محمد شريف (شريف‌زاده)» هم اشاره كنم كه اين عزيزان همه از دنيا رفته‌اند.
 
همان‌طور كه مي‌دانيد اكثر مراسم عزاداري امام حسين در ده شب اول محرم برگزار مي‌شد و هنوز هم مي‌شود و تنها روز عاشورا است كه اين مراسم در روز اجرا مي شود. شيوه عزاداري در قديم بسيار ساده‌تر از امروز بود؛ يعني دسته‌ها فقط عَلَم و بيرق داشتند و كُتل و حجله حضرت قاسم(ع) نمي‌بستند. اول بار آقاي علي نجيب‌زاده اين كار را باب كرد و به همين خاطر به علي كتلي مشهور شد. محل بستن كتل را هم به ياد دارم، كنار حمام شهرداري (سه راه گردان) بود. از ديگر تفاوت‌هاي عزاداري قديم با شيوه كنوني، لُخت شدن عزاداران بود؛ به اين معني كه مردهاي عزدار پيراهن خود را بيرون مي‌آوردند و در كوچه‌ها سينه مي‌زدند تا در مسجد يا منزل شخصي سينه‌زني را ختم كنند. ضمناً شمشير زني (قمه زني) هم رواج داشت؛ تعزيه هم اجرا مي‌شد؛ اما پس از بروز حادثه‌اي كه منجر به كشته شدن جواني در يكي از سال‌ها شد، آيت‌الله سيد عبدالحسين لاري اين كار را حرام اعلام كردند.
 
نوحه‌ها و مراسم ده شب اول محرم به ترتيب اختصاص به موارد زير داشت:
 
شب‌هاي اول، دوم و سوم در مورد ورود امام حسين(ع) و يارانش به كربلاست؛ شب چهارم نوحه خواني و سينه‌زني اختصاص به دو طفلان مسلم دارد يا به حر بن يزيد رياحي؛ شب پنجم نيز به حر بن يزيد رياحي اختصاص پيدا مي‌كرد؛ شب ششم هم متعلق به علي‌اكبر(ع)، شب هفتم قاسم بن حسن(ع) و شب هشتم باز هم به علي‌اكبر(ع) تعلق دارد؛ شب نهم به حضرت ابوالفضل(ع) اختصاص دارد و شب دهم نوحه‌ها در وصف علي‌اصغر(ع) است. در روز عاشورا هم به جميع ياران امام حسين(ع) و بخصوص به حضرت سيدالشهدا اختصاص يافته است.
 
به جز نوحه خواني، روضه خواني امام حسين و يارانش نيز حكايت خاص خود را دارد و از سبك خاصي پيروي مي‌كند. من روضه خواني را هم از آخوند زينل آموختم اما روضه پنج تن آل عبا را از يك صوفي آموختم و اين شيوه و اين روضه را فقط من در لار مي‌خوانم و در بين مردم اعتقاد زيادي به اين روضه وجود دارد و حتي نذر بسياري از مردم همين روضه است و من خاطرات جالبي از اين روضه دارم..."
 

 

کد امنیتی:   
 [0 نظر]

لوگوی دیجیتال